KIJK Kort:

nieuws uit wetenschap en technologie

Tekst: Laurien Onderwater, Naomi Vreeburg, André Kesseler, Karlijn Klei

BABY-PROOF

Rond pasgeboren sterren roteren protoplanetaire schijven. Hierin klonteren stofdeeltjes samen tot – uiteindelijk – planeten. Deze pasgeboren objecten bewegen vervolgens alle kanten op; ook in de richting van hun hongerige ster. Gelukkig blijkt de omgeving van jonge planeten ‘kindveilig’ te zijn. Dat zit zo. Hoe dichter hij bij zijn ster staat, hoe heter het is in een protoplanetaire schijf. Komt de temperatuur boven de 900 graden Celsius, dan verdampen bepaalde stofdeeltjes (silicaten) tot gas. Als een pasgeboren planeet deze grens wil passeren, geven de hete gasdeeltjes hem schopjes, zodat de planeet niet wordt opgeslokt door zijn moederster.

Bronnen: Astronomy & Astrophysics, allesoversterrenkunde.nl

GENERATIEKLOOF

In 2016 kwam in een rapport naar buiten dat het Amerikaanse ministerie van Defensie nog altijd floppydisks gebruikte om de inzet van kernwapens te coördineren. Het ging ook nog eens om de écht oude variant: 8-inch floppy’s die in de jaren zeventig hun intrede deden. Maar nu zijn die dan eindelijk toch vervangen door SSD’s (solid-state drives). En dan niet omdat de ‘prehistorische’ schijfjes het niet meer zouden doen, maar omdat jonge technici geen idee hebben hoe ze die dingen moeten onderhouden.

Bronnen: Gizmodo, Popular Mechanics

ROBOFLOP

Toen er een vechtpartij uitbrak op een parkeerplaats in Huntington Park (Los Angeles), snelde ooggetuige Cogo Guebara op een patrouillerende politierobot af en drukte op zijn noodknop. Maar deze HP RoboCop reed niet naar de vechtersbazen, en ook riep hij geen menselijke collega’s op om in te grijpen. In plaats daarvan bleef de 1,5 meter hoge robot herhalen dat Guebara uit de weg moest gaan. Toen ze zijn bevel uiteindelijk opvolgde, rolde de politiebot verder en liet hij willekeurige voorbijgangers weten dat ze geen rommel in het park achter moesten laten. Daar win je de oorlog dus niet mee.

Bronnen: Gizmodo, Tech Times

GESTROOMLIJND

Terwijl mensen iedere dag honderden kilometers file veroorzaken, doen mieren het beter. Dat ontdekten biologen die de beestjes blootstelden aan verschillende ‘filedichtheden’, oftewel de hoeveelheid mieren per oppervlak. Als de dichtheid op een pad – van bijvoorbeeld hun nest naar een voedselbron – toeneemt, passen de insecten hun snelheid aan, zodat de boel in beweging blijft. Op een overvol pad vertragen de beestjes om tijdrovende botsingen te voorkomen, en voegen andere mieren pas in als het weer rustig is op de weg. Maar ja, mieren hoeven dan ook niet op tijd op hun werk te zijn...

Bronnen: eLife, ScienceAlert

PECHVOGEL

Als er tijdens een kernoorlog vanaf de grond geen bevelen meer kunnen worden gegeven, moeten de Boeing E-6B Mercury’s van de Amerikaanse marine de rol van vliegende commandoposten vervullen. Kortom, ze zijn een soort designated survivors. Maar onlangs werd een van deze toestellen tijdens een doorstartoefening uitgeschakeld door een... vogel. Het dier belandde in een van de vier motoren, waarna de Boeing een noodlanding moest maken in de staat Virginia. Hoewel geen van de bemanningsleden hierbij gewond raakte, zorgde het gevederde projectiel er wel voor dat het incident de kwalificatie Class A kreeg. Anders gezegd: er was voor meer dan 2 miljoen dollar schade aangericht.

Bronnen: DefenseNews, Popular Mechanics

JALOERSMAKEND

De meesten van ons worden brak wakker na een nacht van maar vier uurtjes, maar er zijn mensen die fris en fruitig opstaan als ze zo weinig geslapen hebben. In het DNA van deze bofkonten zit een schrijffoutje, waardoor ze een iets afwijkende vorm van het eiwit NPSR1 aanmaken. Als gevolg daarvan sturen hun hersen-cellen de slaaphormonen op een andere manier aan, zo blijkt uit een nieuw onderzoek. Je moet wel veel geluk hebben om door deze aandoe-ning te worden ‘getroffen’: slechts één op de 250.000 mensen loopt ermee rond.

Bronnen: Science Translational Medicine, Volkskrant.nl

110.000

Het bedrag in euro's dat de Britse robotfabrikant Geomiq bereid is voor je gezicht te betalen. Waarom het bedrijf dat zou willen? Zodat het jouw hoofd voor de zorgrobots van de toekomst kan gebruiken zonder het risico te lopen voor de rechter te worden gesleept. Uit alle inzendingen kiest Geomiq één gezicht dat het bedrag ontvangt.

Bronnen: Bright.nl

300

Aantal milliseconden dat ons brein gemiddeld nodig heeft om een deuntje te herkennen, zo blijkt uit recent onderzoek. Sommige deel-nemers aan de studie wisten een liedje zelfs binnen 100 milliseconden thuis te brengen.

Bronnen: Scientific Reports

125

Maximale geluidssterkte in decibel die de witte klokvogel produceert. Dit dier, dat in het noorden van het Amazonegebied leeft, is hiermee de luidste vogel ter wereld. Het oude record stond op naam van de schreeuwpiha, die geluiden van 116 decibel voortbrengt.

Bronnen: DefenseNews, Popular Mechanics

80

Geluidssterkte in decibel die schadelijk kan zijn voor je oren. Rond 120 decibel ligt de pijngrens, waarbij je gehoor direct kan worden beschadigd.

Bronnen: Current Biology, The Guardian

108.000

Bedrag in euro’s dat de eerste motorfiets van Aston Martin moet gaan kosten. De Britse autobouwer ontwikkelde de AMB 001 samen met het bedrijf Brough Superior. De tweewieler heeft een twin-turbomotor van 997 cc die 134 kW (182 pk) levert. Er zullen honderd exemplaren van worden geproduceerd.

Bronnen: Aston Martin, New Atlas

Maak kennis met Emma de kantoorslaaf

Een wetenschappelijk verantwoord wassen beeld laat zien wat er gebeurt als je twintig jaar lang in een slechte houding achter een bureau doorbrengt. Ze heeft een vale huid, spataderen, droge en rode ogen, overgewicht en haar rug ziet eruit alsof ze de kost verdiende met het luiden van de klokken van de Notre-Dame. Emma, de levensgrote weergave die (overdreven) demonstreert wat kantoorwerk met je lichaam doet, is geen rooskleurig tafereel. Britse wetenschappers hebben haar in het leven geroepen om iedereen die langdurig achter een bureau zit te waarschuwen.

In opdracht van Fellowes, een leverancier van kantoorbenodigdheden, analyseerde het team enquêtes. De vragenlijsten waren door meer dan 3000 kantoormedewerkers – uit Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk – met gezondheidsproblemen ingevuld.

Die bevindingen zijn samengevat in het rapport The work colleague of the future. En op basis daarvan werd het wassen beeld Emma ontworpen. Het stilzitten is het slechtste aspect van het kantoorwerk, schrijven de onderzoekers. “We brengen regelmatig uren met weinig beweging achter onze bureaus door, en het gevolg hiervan is dat ons lichaam begint weg te kwijnen. Daardoor krijgen we niet alleen sneller aandoeningen aan de spieren en het skelet, en zwakkere ledematen, maar ook bloedstolsels, hartaandoeningen, diabetes en zelfs kanker.”

Moeten we nu radicaal van carrière veranderen en bijvoorbeeld boswachter worden om dit scenario te ontlopen? Fysiotherapeut en lifestylecoach Guido Bakker nuanceert de bevindingen van het Britse rapport. “Er zijn heel veel factoren van invloed op het feit of je bijvoorbeeld wel of niet spataderen, lage rugpijn of verhoogd cholesterol ontwikkelt. Zitten alleen is niet het probleem. Ik geloof wel dat lang in dezelfde positie blijven niet gezond is voor je lichaam.”

Wat is dan wel goed? “Wat betreft de juiste zithouding,” zegt Bakker, “geef ik mensen altijd dit mee: de perfecte houding is elke volgende houding, wat betekent dat je veel van positie moet wisselen. Daarnaast gaat het vooral om het doorbreken van de stand waarin je je lange tijd bevindt. Al is het maar één minuut dat je even opstaat en je rug strekt, dat doet al heel veel.”

Bronnen: Bronnen: Fellowes, Futurism

Dit artikel verscheen in:

image

Deel het artikel gerust via onderstaande knoppen

Meer KIJK lezen?