DE NATUUR IN VOOR UW GEZONDHEID


Buiten = beter

‘Alleen al kijken naar een boom of plant heeft een positief effect op onze gezondheid’

De natuur is goed voor ons,dat voelen we allemaal welaan. Maar het is nu ook wetenschappelijk bewezen.Geen excuses meer!

De nachten zijn onrustig, overdag bent u vermoeid en tijdens vergaderingen kost het u moeite erbij te blijven. Uw bloedwaarden geven geen reden tot zorg. Stress, vermoedt de dokter. Wat beweging zou u goed doen, ook om het opkomende overgewicht tegen te gaan. Als het aan hoogleraar Natuurbeleving Agnes van den Berg ligt, zou een dokter vervolgens kunnen vragen: “Gaat u de natuur eigenlijk weleens in?”


Groene zorg

“Alleen al kijken naar een boom of plant heeft een positief effect op onze gezondheid. Zelfs als het maar een afbeelding is,” zegt Van den Berg, verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen. De natuur in op doktersrecept. Dus waarom zou je wat groen dan niet kunnen voorschrijven? Enkele voorbeelden. Bij buitenberoepen zoals boswachters komen minder burn-outs voor. Stedelingen met een volkstuintje gaan minder vaak naar de huisarts en voelen zich minder eenzaam. In groene wijken zijn mensen gezonder dan in grijze wijken. En ja, dat tonen grote verzamelstudies óók aan.


Waar de omgevingspsycholoog zichzelf vroeger nog moest verdedigen tegen de aantijging ietwat zweverig te zijn, kijken beleidsmakers en zorgverzekeraars nu met meer belangstelling naar haar resultaten. De natuur zou weleens een goedkope oplossing kunnen zijn voor gezondheidsproblemen. En dus werkt Van den Berg samen met De Friesland Zorgverzekeraar aan een aantal projecten waarin ‘groene zorg’ wordt gepromoot. Dat gaat van natuurwandelingen onder begeleiding met net geopereerde hartpatiënten tot wandelroutes voor vroege vogels.


Ontstressen door een varen

Voelen we ons goed in de natuur omdat we eruit ontsproten zijn? “We zien dat de natuur ervaren het stresshormoon cortisol terugdringt,” weet Van den Berg. “Tegelijkertijd worden killercellen aangemaakt die zorgen voor een goede afweer.” Ze legt een verband met de vele ‘fractale patronen’ in de natuur: zichzelf herhalende vormen zoals bijvoorbeeld heel goed te zien is bij een varen. Een hele tak heeft dezelfde vorm als de blaadjes. Kijken naar dit soort beelden maakt ons rustig omdat het weinig moeite kost om ze te verwerken. We ‘ontstressen’. Dit in groot contrast met de oplichtende schermen waarnaar we de hele dag kijken. Al die lichtjes, popups en piepjes vormen een aanslag op ons stresssysteem.

Sterk en soepel blijven

“Het is eigenlijk heel simpel,” zegt Peter Hollander, emeritus hoogleraar Bewegingswetenschappen. “Wie wandelt verstookt een beetje energie. Het kan dus goed helpen tegen overgewicht – wat de nodige gezondheidsrisico’s met zich meebrengt.” Maar, haast hij zich te zeggen, verwacht geen wonderen van wandelen. Het is een lichte inspanningsactiviteit. Uw conditie wordt niet beter van een paar keer per week naar het bos. Daarvoor moet u héél stevig doorlopen of sporten. In principe verbeteren het hart of de longfunctie alleen bij extra inspanning.


Dat bereik je niet met wandelen. Maar de waarde van een wandeling wordt ook niet zozeer bepaald door het verbeteren van uw conditie. Het gaat erom dat u bewéégt. Eigenlijk zouden we de vraag moeten omdraaien: wat gebeurt er als je níet beweegt? Hollander: “Dan past je lichaam zich aan die situatie aan. Spieren zullen in volume afnemen, net zoals de botmassa. Genoeg beweging zorgt ervoor dat je lichaam sterk blijft. Daardoor loop je minder kans op ziekten.”


Onze botten bijvoorbeeld zijn net zo organisch als de rest van ons lichaam. Het eerste deel van ons leven groeien ze, om vanaf ongeveer het 25ste levensjaar een evenwicht te bereiken tussen het aanmaken en verliezen van botweefsel. Wie zijn lichaam weinig gebruikt – en aangezien we steeds grotere delen van het leven zittend voortbrengen geldt dit voor veel Nederlanders – zal dit evenwicht verstoren en aan botmassa verliezen.


De voordelen van bewegen

Een wandeling kan ook helpen bij het voorkomen van diabetes type 2. Bij deze ziekte reageert het lichaam onvoldoende op de aanmaak van insuline waardoor het suikergehalte in uw bloed stijgt. Beweging vermindert de werking van dit proces: de spierwand kan makkelijker glucose opnemen. Dus als we op zondag een natuurwandeling maken van een uur en de fiets in plaats van de auto pakken, zijn we er dan? Dat ligt helemaal aan uzelf, zegt Hollander. “Het ligt aan uw doel. Als u een heel goede conditie wilt, een beetje zoals een atleet, dan is wandelen niet genoeg. Zo’n sterk lijf heeft zijn gezondheidsvoordelen. Maar het is niet zo dat veel sporten een hartziekte kan voorkomen.”

‘Genoeg beweging zorgt ervoor dat je lichaam sterk blijft. Daardoor loop je minder kans op ziekten’

CIJFERS

Uit de Nationale Wandelmonitor 2016 blijkt dat 10,5 miljoen Nederlanders (63%) wandelen voor hun plezier. Er werden 441 miljoen wandelingen gemaakt van minimaal een uur. Wandelen is de populairste vrijetijdsbesteding – vóór winkelen en uit eten gaan. Ondanks de bescheiden uitgave van € 1,95 per wandeling worden er miljoenen aan uitgegeven omdat er zo véél mensen wandelen: in totaal bijna 1,7 miljard per jaar.